“İslam dünyası neden geri kaldı?” Bir Rönesans yaşayabilir mi? Nasıl ilerler? sorusu, sadece bugünün değil, yüzyılların meselesidir.
Bir zamanlar bilimde, felsefede, sanatta öncü olan bir medeniyet; ne oldu da sorgulamaktan uzaklaştı?
Ne oldu da düşünce yerini ezbere, ilim yerini taklide bıraktı?
Bir ümmet düşünün ki, ilk emri “Oku!” olan bir kitabın muhatabıdır…
Ve sonra o ümmet, okumaktan, araştırmaktan, sorgulamaktan uzaklaşır.
Bir zamanlar göğe bakınca yıldızları okuyan, toprağa bakınca hikmet devşiren bir medeniyetin çocuklarıydık…
İlim bizimle yürür, düşünce bizimle kanatlanırdı. Sonra ne oldu?
Ne zaman ki soru sormaktan vazgeçtik, işte o zaman cevaplar da bizden uzaklaştı.
Peki bugün?
Hâlâ başkalarını suçlayarak mı ilerleyeceğiz, yoksa kendimize dönüp samimi bir muhasebe mi yapacağız?
Eleştiri kolaydır…
Zor olan, aynayı kendine tutabilmektir.
Belki de yeniden ayağa kalkış;
Daha çok okumaktan, daha çok düşünmekten, daha çok sorgulamaktan geçiyor.
Ve belki de en önemlisi:
Hakikati, sadece hoşumuza giden sözlerde değil; bizi sarsan, düşündüren ve değiştiren sözlerde aramaktır…
Gerileyiş, dışarıdan çok içeride başladı…
İlim ile iktidar yer değiştirdiğinde, hakikat çoğu zaman sessizliğe gömüldü.
Kendimize dönüp sormalıyız:
Biz nerede kaybettik o ilk heyecanı?
Belki cevap çok uzak değil…
Belki de sadece yeniden düşünmeye cesaret etmekte gizli.
Yüzyıllar boyunca düşünceyi bastıran, sorgulamayı tehlikeli gören, eleştiriyi düşmanlık sayan bir anlayışla nereye varılabilirdi?
Bilim yerine ezberi koyduk.
Sorgulama yerine itaati…
Hakikatin yerine konforu seçtik.
Sonra da dönüp “neden geri kaldık?” diye soruyoruz.
Gerçek şu ki:
Soruyu sormak kolay, cevabı kabullenmek zor.
Eğer hâlâ değişmek istemiyorsak, aynı sonuçları yaşamaya devam ederiz.
Ama gerçekten yüzleşmeye hazırsak;
İşe başkalarını suçlamakla değil, kendimizi değiştirmekle başlamalıyız.
Geri kalmamızda mesele sadece dış güçler, sömürgecilik ya da kader değil… Asıl kırılma, ilim, özgür düşünce ve üretim yerine; otoriteye yakın duran bir anlayışın güç kazanmasıyla başladı.
İlim ehli, hakikatin yanında durmak yerine güç sahiplerine yaklaşırsa…
O zaman söz susar, hakikat gölgelenir.
Bugün kendimize sormalıyız:
Biz gerçekten ilmin izinde miyiz, yoksa sadece alışkanlıklarımızın peşinde mi?
Eleştiri yapıyoruz…
Peki nefsimizi ne kadar hesaba çekiyoruz?
Unutmayalım ki;
Bir toplum kendini değiştirmedikçe, Allah onun halini değiştirmez.
Öyleyse geliniz;
Daha çok okuyalım, daha çok düşünelim, daha çok tefekkür edelim.
Çünkü kurtuluş;
Hakikate sadakatte, ilme bağlılıkta ve samimi bir öz eleştiridedir.
