1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteği uygulamasında önemli değişiklikler yapılmıştır.

Yeni sistemde daha önce uygulanan “bir ay boyunca döviz almama” şartı kaldırılmış, bunun yerine firmanın döviz pozisyonunun belirli bir sınır içerisinde olması şartı getirilmiştir.

Bu nedenle özellikle ihracat yapan firmalarımızın banka ve muhasebe kayıtlarını zamanında ve güncel tutmaları önem kazanmıştır.

1. Yeni sistemde %10 döviz pozisyon sınırı

Firmanın döviz pozisyon oranı;

Hazır Döviz Varlıkları ÷ (Net Satış Hasılatı veya Aktif Toplamından Büyük Olan)

şeklinde hesaplanmaktadır.

Döviz pozisyon oranının %10'u aşmaması gerekmektedir.

Örnek:

Bir firmanın;

  • Hazır döviz varlıkları: 8.000.000 TL
  • Son yıllık beyannamedeki net satış hasılatı: 120.000.000 TL
  • Son Yıllık Beyannamede Aktif toplamı: 100.000.000 TL

olsun.

Net satış hasılatı daha yüksek olduğu için:

8.000.000 / 120.000.000 = %6,67

Döviz pozisyon oranı %6,67 olduğundan %10 sınırı aşılmamaktadır.

Ancak hazır döviz varlıkları 13.000.000 TL olsaydı:

13.000.000 / 120.000.000 = %10,83

olacak ve firma bu şartı sağlayamayacaktı.

2. “Hazır döviz varlığı” ne demek?

Hesaplamada yalnızca bankadaki döviz bakiyesi dikkate alınmamakta; mevzuatta belirlenen kapsamda;

  • banka hesaplarındaki döviz ve altın,
  • kasa mevcudu,
  • alınan dövizli çekler,
  • diğer hazır değerler,
  • belirli menkul kıymetler,
  • ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan olan bazı dövizli alacaklar

gibi kalemler dikkate alınmaktadır.

Buna karşılık ticari alacakların tamamı hazır döviz varlığı olarak kabul edilmemektedir.

Ayrıca firmanın döviz kredisi veya dövizli borcu bulunması, elindeki dövizin bu borçlarla mahsup edilerek %10 oranının düşürülmesi anlamına gelmemektedir.

3. En önemli konu: Güncel muhasebe kayıtları

Yeni uygulamada döviz pozisyonu, formun düzenlendiği tarihteki güncel durum üzerinden tespit edilmektedir.

Bu nedenle;

ihracat bedelleri, banka hareketleri, dövizli alış ve satışlar, kasa dövizleri, dövizli çekler ve diğer dövizli işlemlerin muhasebe kayıtlarının zamanında yapılması büyük önem taşımaktadır.

Örneğin firmanın bankasında 5 milyon TL karşılığı döviz bulunmasına rağmen muhasebe kayıtları 10 gün geriden geliyorsa, form hazırlanırken firmanın gerçek pozisyonunun tespit edilmesi zorlaşacaktır.

Bu nedenle özellikle döviz hareketi yoğun olan firmalarımızda:

“Ay sonunda topluca kayıt yapma” yerine, banka ve döviz işlemlerinin mümkün olduğunca günlük olarak muhasebeleştirilmesi önemle tavsiye edilmektedir.

4. Form hazırlanırken hangi tarihin verisi kullanılıyor?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (EK-C) düzenlendiği tarihteki güncel döviz ve altın bakiyeleri üzerinden hazırlanır.

Ancak bu bakiyelerin TL karşılığı hesaplanırken içinde bulunulan yılın ilk iş günündeki ilgili TCMB kurları esas alınır.

Diğer taraftan;

net satış hasılatı ve aktif toplamı, son yıllık beyannamedeki verilerden alınmaktadır.

Yani hesaplamada:

Döviz bakiyesi → Form tarihi

Kur → Yılın ilk iş günü

Net satış hasılatı ve aktif toplamı → Son yıllık beyanname

esas alınmaktadır.

Bu üç tarihin birbirinden farklı olması özellikle önemlidir.

5. EK-C formu 15 gün geçerli

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu düzenleme tarihinden itibaren 15 gün geçerlidir.

Bu süre içerisinde aynı form ile birden fazla işlem yapılabilmektedir.

Ancak firmanın banka ve döviz pozisyonunda önemli değişiklikler meydana gelmesi halinde yeni durumun ayrıca değerlendirilmesi gerektiğinden, form düzenlenecek dönemde kayıtların güncel olması büyük önem taşımaktadır.

6. Destek oranı %3'e kadar uygulanıyor

Mevcut düzenleme kapsamında 31 Ocak 2027 tarihine kadar %3 destek oranı uygulanmaktadır.

Örneğin destek kapsamında 10.000.000 TL tutarında döviz satışı yapılması halinde teorik destek:

10.000.000 × %3 = 300.000 TL

olacaktır.

Ancak destekten yararlanabilmek için yalnızca %3 oranına bakılmamakta; %10 döviz pozisyon sınırı, firma satış limiti ve dövizin destek kapsamında olup olmadığı da ayrıca kontrol edilmektedir.

Kısacası;

Yeni sistemde döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak isteyen firmalarımız için güncel muhasebe ve banka kayıtları artık çok daha önemli hale gelmiştir.

Özellikle döviz hareketlerinin yoğun olduğu ihracatçı firmalarımızın;

• banka hareketlerini,
• ihracat bedellerini,
• dövizli alış ve satışlarını,
• kasa ve çek hareketlerini

geciktirmeden muhasebeye intikal ettirmeleri önemle rica olunur.

Doğru ve zamanında kayıt → doğru döviz pozisyonu → doğru başvuru.