Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde hazırlanan yüksek lisans tezi, Samsun’da sinema kültürünün 1950’den 2024’e uzanan dönüşümünü ortaya koydu. Araştırmaya göre yazlık sinemalardan AVM salonlarına, oradan dijital platformlara uzanan süreçte seyir alışkanlıkları ve kent belleği önemli değişimler yaşadı.
Samsun’un Sinema Hafızası Akademik Çalışmayla Kayıt Altına Alındı
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı Medya ve İletişim Bilimleri Programı öğrencisi Burcu Avcı Türkoğlu tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi, Samsun’un sinema kültürünü 1950-2024 yılları arasındaki dönüşümüyle ele aldı.
Dr. Öğr. Üyesi Uğur Kılınç danışmanlığında hazırlanan çalışmada, sinema salonlarının yalnızca film izlenen mekanlar olmadığı; aynı zamanda toplumsal etkileşim, kent belleği ve gündelik yaşamın önemli parçaları olduğu vurgulandı.
Yazlık Sinemalar Kent Belleğinde Özel Bir Yere Sahip
Araştırmada, Samsun’daki yazlık sinemaların yalnızca bir eğlence alanı değil; ailelerin bir araya geldiği, mahalle ölçeğinde sosyalleşmenin yaşandığı kültürel mekânlar olarak hafızalarda yer ettiği tespit edildi.
Görüşmelerde, yazlık sinemaların kapanmasının yalnızca bir işletmenin kapanışı değil, aynı zamanda kentin ortak yaşam kültürünün gerilemesi olarak değerlendirildiği ortaya çıktı.
AVM Sinemaları Konfor Getirdi, Sosyal Etkileşimi Azalttı
Tezde yer alan bulgulara göre AVM sinemaları teknik donanım, konfor ve erişilebilirlik açısından olumlu değerlendirilirken, sinemaya gitmenin daha bireysel ve tüketime dayalı bir deneyime dönüştüğü görüşü öne çıktı.
Geçmişte sinemaya gitmenin; kent merkezinde dolaşmak, bilet kuyruğunda beklemek, fuayede sohbet etmek ve film sonrası değerlendirmelerde bulunmak gibi sosyal boyutlar içerdiği, günümüzde ise bu deneyimin daha sınırlı hale geldiği belirtildi.
Dijital Platformlar İzleme Alışkanlıklarını Değiştirdi
Araştırma sonuçları, dijital film platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte izleme alışkanlıklarının mekândan bağımsız hale geldiğini gösterdi.
Özellikle genç kuşaklarda ev merkezli ve zamansal esnekliğe dayalı yeni seyir alışkanlıklarının geliştiği belirtilirken, salon deneyiminin kolektif yönlerinin zayıfladığı ifade edildi.
Samsun İçin Sinema Hafızası Önerisi
Çalışmada, Samsun’da kapanan sinema salonlarının ve sinema kültürünün kayıt altına alınması amacıyla “Samsun Sinema Hafızası” oluşturulması önerildi.
Yerel yönetimler, üniversiteler ve ilgili kurumların iş birliğiyle fotoğraf, afiş, bilet ve sözlü tarih kayıtlarından oluşacak dijital bir arşivin oluşturulmasının, kent belleğinin korunmasına katkı sağlayacağı belirtildi. Ayrıca açık hava gösterimleri ve tematik etkinliklerle sinema kültürünün yeniden canlandırılabileceği ifade edildi.
