Samsun’un 19 Mayıs ilçesi, adının yazılışında sayı bulunan Türkiye’nin tek ilçesi olma özelliğini taşıyor. Eski adı Engiz olan ilçe, 1987 yılında yürürlüğe giren yasa ile bugünkü adını aldı. İlçe, hem ismiyle hem de Milli Mücadele dönemindeki kahramanlık öyküsüyle tarih sahnesinde özel bir yere sahip.
Engiz’den 19 Mayıs’a Uzanan Tarihsel Yolculuk
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, ilçenin Milli Mücadele tarihindeki önemine dikkat çekti.
Çağlayan, “Engiz, Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışını tetikleyen olayların merkezinde yer almıştır. O dönemde bölgede Pontus çeteleri Nebiyan Dağı çevresinde örgütlenmişti. Bu saldırılar, Türk halkının ilk direniş kıvılcımlarını yakmasına neden oldu” dedi.
‘Nebiyan Dağı, O Dönemin Kandil’iydi’
Çağlayan, Engiz’de yaşanan Pontus çete saldırılarının büyük yıkıma neden olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“O dönemde Nebiyan Dağı’nda 50 civarında örgütlü Pontus çetesi bulunuyordu. Çavşır köyünde 367 köylümüz bir gecede katledildi. Bu acı olay, Milli Mücadele’nin Samsun’da başlamasının temel nedenlerinden biridir.”
Bu olayların ardından İngilizlerin Osmanlı’ya nota verdiğini hatırlatan Çağlayan, “Atatürk’ün Samsun’a 9. Ordu Müfettişi olarak gönderilmesinin ardında da bu gelişmeler vardır” diye konuştu.
‘İlk Kahramanların Yurdu’
Prof. Dr. Çağlayan, Milli Mücadele’de kadın kahramanların da önemli rol üstlendiğini belirterek, Dağköylü Fatma Çavuş’u örnek gösterdi:
“Erkeklerin cephede olduğu dönemde Fatma Çavuş köyünü savunmuş, çevresindeki insanlara cesaret vermiştir. Onun önderliğinde Nebiyan çevresinde yaşayan halk, Kuvayı Milliye’nin ilk örneklerinden birini oluşturmuştur.”
1987’de Yasayla Resmen ‘19 Mayıs’ Oldu
1987 yılında çıkarılan ve 103 ilçenin kurulmasını öngören kanunla birlikte Engiz’in adı resmen ‘19 Mayıs’ olarak değiştirildi. Dönemin Belediye Başkanı Yılmaz Erel, kanun teklifinin Meclis’e “sayıyla yazılış” biçiminde geldiğini belirterek, “Değiştirilmesi için öneri sunduk ancak bakanlık geri çevirdi” dedi.
Milli Mücadele’nin Başlangıç Noktası
Tarihi kimliğiyle 19 Mayıs ilçesi, yalnızca Samsun’un değil, Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesinin de simge yerlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bugün ilçenin adı, Milli Mücadele’nin başlangıcını temsil ederken, halkı da bu tarihi mirası yaşatmanın gururunu taşıyor.
