Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hatice Kumcağız, gençlerin yapay zekayla kurduğu ilişkiler ve bunun psikolojik etkileri hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Araştırmalara göre her 5 gençten birinin yaşadığı sorunları yapay zekaya anlattığını ifade eden Kumcağız, bu durumun gençlerin yalnızlık ve anlaşılma ihtiyacının önemli bir göstergesi olduğunu söyledi.
Gençler Güvenli Bir Alan Arıyor
Gençlerin problemlerini aileleri, arkadaşları veya uzmanlarla paylaşırken yargılanma, eleştirilme ya da etiketlenme kaygısı yaşayabildiğini belirten Kumcağız, yapay zekanın bu noktada "steril ve güvenli bir alan" olarak görüldüğünü ifade etti.
Yapay zekanın günün her saatinde erişilebilir olduğunu vurgulayan Kumcağız, gençlerin bir yetişkin ya da arkadaşlarından duyması muhtemel "şu an seni dinleyemem" gibi ifadelerle karşılaşmadığını, bu nedenle yapay zekaya yönelimin arttığını söyledi.
Gerçek İlişkilerin Yerini Tutamaz
Yapay zekanın gençlerde kısa süreli rahatlama sağlayabileceğini ancak gerçek ilişkilerin yerini alamayacağını belirten Kumcağız, insanı yaralayanın da iyileştirenin de ilişkiler olduğunu dile getirdi.
Yapay zekanın bir sığınak gibi görülebileceğini ifade eden Kumcağız, uzun vadede bunun gençlerin çatışma çözme, reddedilme duygusuyla baş etme ve sosyal ilişkiler geliştirme becerilerini olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.
Yapay Zeka Terapinin Yerini Alamaz
Yapay zekanın empatiyi başarılı şekilde taklit edebildiğini ancak profesyonel psikolojik desteğin yerini tutamayacağını vurgulayan Kumcağız, terapinin zaman zaman kişinin savunma mekanizmalarıyla yüzleşmesini gerektirdiğini söyledi.
Yapay zekanın ise çoğu zaman kullanıcıya duymak istediklerini sunduğunu belirten Kumcağız, bu durumun konforlu ancak gerçek yaşamın gerekliliklerinden uzak bir iletişim ortamı oluşturduğunu ifade etti.
Sosyal Çekilme Riskine Dikkat Çekti
Gençlerin yapay zekayla kurduğu ilişkinin pürüzsüz ve zahmetsiz olduğunu belirten Kumcağız, gerçek hayatta ise anlaşmazlıkların ve farklı görüşlerin kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Sürekli yapay zekayla iletişim kurmaya alışan gençlerin gerçek ilişkilerde yaşanan küçük sorunlarda bile zorlanabileceğini ifade eden Kumcağız, bunun yalnızlaşma, sosyal kaygı ve derin bağlar kurmada güçlük gibi sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.
Ebeveynlere ve Eğitimcilere Çağrı
Gençlerin yapay zekaya yönelmesini yasaklarla çözmeye çalışmanın doğru olmadığını belirten Kumcağız, ailelerin ve eğitimcilerin öncelikle bu davranışın nedenlerini anlamaya çalışması gerektiğini söyledi.
Çocukların ve gençlerin yargılanmadan dinlenmeye ihtiyaç duyduğunu ifade eden Kumcağız, yapay zekanın kusursuz bir ayna sunduğunu ancak insanın ihtiyaç duyduğu duygusal yakınlığı sağlayamadığını belirtti.
Kumcağız, gençlerin bir robota sığınmak zorunda kalmaması için ailelerin ve eğitimcilerin daha sabırlı, daha şefkatli ve daha anlayışlı bir iletişim kurmasının önem taşıdığını sözlerine ekledi.