Ancak her aile ilişkisi beklenildiği gibi sağlıklı ilerlemeyebilir. Bazı durumlarda miras bırakan, en yakın mirasçılarını dahi mirastan mahrum bırakmak isteyebilir. İşte bu noktada “mirasçılıktan çıkarma (ıskat)” kurumu karşımıza çıkmaktadır. Bu yazımızda mirasçılıktan çıkarma sebeplerini ve uygulamadaki örneklerini genel hatlarıyla ele alacağız.
Her yazımızda olduğu gibi burada da özellikle belirtmek gerekir ki, mirasçılıktan çıkarma ciddi sonuçlar doğuran bir işlem olduğundan, mutlaka alanında uzman bir avukattan destek alınarak hareket edilmelidir. Aksi halde yapılan hatalı işlemler, vasiyetnamenin iptaline kadar gidebilecek sonuçlar doğurabilir.
MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA NEDİR?
Mirasçılıktan çıkarma, miras bırakanın saklı paylı mirasçısını, kanunda belirtilen sebeplerin varlığı halinde miras hakkından tamamen veya kısmen mahrum bırakmasıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre bu işlem ancak belirli şartların varlığı halinde mümkündür ve mutlaka bir ölüme bağlı tasarruf (vasiyetname veya miras sözleşmesi) ile yapılmalıdır.
MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA SEBEPLERİ
Kanun, mirasçılıktan çıkarma sebeplerini sınırlı sayıda belirlemiştir. Buna göre başlıca iki temel sebep bulunmaktadır:
1. Ağır Suç İşlenmesi
Mirasçı, miras bırakana veya onun yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse mirasçılıktan çıkarılabilir.
Örnek:
Baba, kendisine fiziksel şiddet uygulayan oğlunu mirasçılıktan çıkarabilir.
Mirasçı, annesine karşı dolandırıcılık veya ağır tehdit suçları işlemişse bu durum ıskat sebebi sayılabilir.
Burada önemli olan, işlenen fiilin aile bağlarını ciddi şekilde zedeleyecek ağırlıkta olmasıdır.
2. Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüklerin İhlali
Mirasçının, miras bırakana veya ailesine karşı kanundan doğan yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmesi de bir diğer çıkarma sebebidir.
Örnek:
Yaşlı ve bakıma muhtaç anne-babasını terk eden ve hiçbir şekilde ilgilenmeyen çocuk
Nafaka yükümlülüğünü bilerek ve isteyerek yerine getirmeyen mirasçı
Aile bireylerine karşı sürekli kötü muamelede bulunan kişiler
Bu tür durumlarda, mirasçının davranışlarının süreklilik arz etmesi ve ciddi nitelikte olması aranır.
MİRASÇILIKTAN ÇIKARMANIN ŞARTLARI
Mirasçılıktan çıkarma geçerli olabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekir:
Çıkarma yazılı bir vasiyetname veya miras sözleşmesi ile yapılmalıdır.
Çıkarma sebebi açıkça belirtilmelidir.
Belirtilen sebep gerçek ve ispatlanabilir olmalıdır.
Aksi halde mirasçı, açacağı dava ile çıkarma işlemini iptal ettirebilir.
UYGULAMADA SIK KARŞILAŞILAN HATALAR
Uygulamada en çok yapılan hatalardan biri, miras bırakanın sadece “beni sevmediği için mirastan çıkarıyorum” gibi genel ve soyut ifadeler kullanmasıdır. Bu tür gerekçeler hukuken geçerli değildir.
Bir diğer hata ise çıkarma sebebinin hiç belirtilmemesidir. Bu durumda da yapılan işlem geçersiz sayılmaktadır.
MİRASÇILIKTAN ÇIKARMANIN SONUÇLARI
Mirasçılıktan çıkarılan kişi, saklı pay dahil olmak üzere miras hakkını kaybeder. Ancak burada önemli bir husus vardır:
Çıkarılan mirasçının altsoyu varsa, onun payı çocuklarına geçer.
Örnek:
Bir baba, oğlunu mirastan çıkarırsa; oğlun çocukları (torunlar), mirastan pay almaya devam eder.
Sonuç olarak mirasçılıktan çıkarma, aile içi ilişkilerin en hassas noktalarından birine temas eden ve ciddi hukuki sonuçlar doğuran bir işlemdir. Bu nedenle hem miras bırakanın iradesinin doğru şekilde yansıtılması hem de ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından hukuka uygun hareket edilmesi büyük önem taşır.
Unutulmamalıdır ki, hatalı düzenlenen bir vasiyetname yıllar sürecek davalara neden olabilir ve miras bırakanın son arzusu yerine getirilemeyebilir.
Bu nedenle bu tür işlemleri gerçekleştirmeden önce mutlaka uzman bir hukukçudan destek alınmasını tavsiye ederiz.