ANKARA, (DHA)- KÜLTÜR ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü, Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 11 ilde bulunan 678 vakıf kültür varlığına yönelik, bilimsel yöntemler esas alınarak tespit, belgeleme ve restorasyon çalışmaları gerçekleştirdi. 3 yılın ardından 109 eserin ihyası tamamlandı.
Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden yapılan açıklamaya göre; 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından, bölgedeki vakıf kültür varlıklarının korunması ve onarımına yönelik kapsamlı bir çalışma süreci başlatıldı. Bu süreçte, Vakıflar Genel Müdürlüğü teknik personeli ile Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) uzmanlarından oluşturulan tespit ekipleri tarafından depremden etkilenen tüm illerde eş zamanlı çalışmalar gerçekleştirildi. Bu doğrultuda 17 Şubat 2023'te ilk, 6 Mart 2023'te ise ikinci hasar tespit çalışmaları tamamlandı.
11 İLDE VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İNCELENDİ
Deprem bölgesinde bulunan 11 ilde toplam 678 vakıf kültür varlığında gerçekleştirilen incelemeler sonucunda; 31 yapının tamamen yıkıldığı, 144 yapının ağır, 104 yapının orta, 98 yapının ise hafif düzeyde hasar gördüğü, 301 yapının da hasarsız olduğu belirlendi. Depremde yıkılan ya da ağır hasar gören vakıf eserleri arasında Hatay'da bulunan ve Anadolu'nun ilk camisi olma niteliğini taşıyan Habib-i Neccar Camisi, Antakya Ulu Camisi, Kurşunlu Han, Bayezid-i Bistami Türbesi ile kiliseler; Gaziantep'te Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten, Kahramanmaraş Ulu Camisi, Malatya Yeni Camisi, Adıyaman Ulu Camisi, Şanlıurfa Selahaddin Eyyubi Camisi ile Osmaniye Enver-ül Hamit Camisi de yer aldı.
BİLİM HEYETLERİ KURULDU
Yapıların hasar durumlarına göre önceliklendirme işlemleri yapılarak yaklaşık maliyet çalışmaları başlatıldı. Eserler için müdahale projelerinin hazırlanması ve uygulama süreçlerine geçilmesi amacıyla ihale süreci, depremin ardından ikinci ayın sonunda başlatıldı. İhale süreci tamamlanan işlerin çoğunda, koruma uzmanı mimar, inşaat mühendisi ve malzeme uzmanı ya da sanat tarihçilerinden oluşan bilim heyetleri kuruldu. Bu heyetler, proje aşamasından itibaren sürece dahil olarak danışmanlık yaptı.
YERİNDE KULLANIM ESAS ALINDI
Belgeleme çalışmaları video kayıtları ve 3 boyutlu tarama yöntemleriyle gerçekleştirildi; elde edilen verilerle kültür molozu numaralandırılarak kayıt altına alındı. Sanat tarihçilerin gözetiminde kültür molozunun ayrıştırılması ve tasnifi yapıldı. Tespiti mümkün olan özgün yapı elemanları, restorasyon ve rekonstrüksiyon uygulamalarında yeniden kullanılmak üzere muhafaza altına alındı. Proje çalışmaları tamamlanan ve Koruma Bölge kurullarından gerekli kararları alınan eserlerde uygulama süreci başlatılarak, muhafaza edilen yapı elemanlarının yerinde kullanımına özen gösterildi. Olası depremler de dikkate alınarak mevcut yapı teknikleri ve malzemeler çeşitli analizlerle yeniden değerlendirildi.
VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARI İHYA EDİLDİ
Depremlerin 3'üncü yılında gelinen aşamada Hatay Antakya'daki Habib-i Neccar Camisi, Gaziantep Kurtuluş Camisi ve Zincirli Bedesten, Reyhanlı Yenişehir Camisi, Hedbeli Camisi, Şeyh Muhammed Camisi, Sarımiye Camisi, Osmaniye Ala Camisi, Malatya Toptaş Camisi, Elazığ Kurşunlu Camisi, Gaziantep Burç Camisi'nin de aralarında bulunduğu 109 vakıf kültür varlığının restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmaları tamamlandı. Aslına uygun onarımlarla ayağa kaldırılan eserler, yeniden ibadete ve ziyarete uygun hale getirildi.
Öte yandan, depremden etkilenen tüm vakıf eserlerinin restorasyon ve rekonstrüksiyon çalışmalarının 2026 Haziran itibarıyla tamamlanması hedefleniyor. (DHA)