EYT sonrası oluşan yeni mağduriyet tartışılırken, milyonlarca çalışan kademeli emeklilik düzenlemesini bekliyor. Ancak hükümet kanadından net bir çalışma sinyali gelmedi.
Türkiye’de milyonlarca çalışan, EYT sonrası oluşan yeni emeklilik sistemine ilişkin düzenleme beklentisini sürdürüyor. “Kademeli emeklilik” olarak adlandırılan talepler, özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan vatandaşlar arasında giderek daha fazla gündeme geliyor.
2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle, Eylül 1999 öncesi sigorta girişi bulunan kişiler için emeklilik yolu açılmıştı. Bu kapsamda yaklaşık 2,6 milyon kişi emekli olurken, aynı tarihten hemen sonra sigortalı olanlar bu haktan yararlanamadı.
EYT Sonrası Yeni Tartışma Alanı Oluştu
EYT düzenlemesi iki önemli sonucu beraberinde getirdi. Bunlardan ilki, kamu maliyesine etkisi oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, düzenlemenin 2024 yılı maliyetinin 724 milyar liraya ulaştığını ve bunun milli gelirin yaklaşık yüzde 2’sine denk geldiğini açıkladı.
İkinci sonuç ise, sistemde yeni bir mağduriyet tartışmasının ortaya çıkması oldu. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar emekli olabilirken, 10 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olanlar aynı şartları taşımalarına rağmen bu haktan yararlanamadı. Bu durum, emeklilik yaşı açısından 17 ila 20 yıl arasında fark oluşmasına yol açtı.
Kademeli Emeklilik Talebi Neyi İçeriyor?
Kendilerini “Emeklilikte Tarihe Takılanlar” olarak tanımlayan ve örgütlenen çalışanlar, bu farkın giderilmesini talep ediyor. Taleplerin merkezinde, emeklilik yaşının daha öngörülebilir ve kademeli bir sisteme bağlanması yer alıyor.
Önerilere göre:
- Emeklilik yaşı, sigorta başlangıç tarihine değil prim gün sayısına göre belirlenmeli
- 8 Eylül 1999 ile Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için 7000 prim günü yeterli sayılmalı
- Emeklilik yaşı, sigorta yılına göre kademeli olarak artırılmalı
Bu modele göre bazı çalışanların 45-47 yaş bandında emekli olabilmesi öngörülürken, sigorta başlangıç yılı ilerledikçe bu yaşın 65’e kadar çıkabileceği ifade ediliyor.
Hükümetin Gündeminde Var mı?
Kademeli emeklilik beklentisi toplumda giderek güçlenirken, hükümet kanadından bu konuda somut bir adım sinyali gelmedi.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamada ortada bir mağduriyet bulunmadığını belirtmiş ve kademeli emekliliğin gündemlerinde olmadığını ifade etmişti.
Muhalefet partileri tarafından çeşitli yasa teklifleri verilmiş olsa da bu teklifler şu ana kadar yasalaşmadı.
EYT düzenlemesinin mali etkileri tartışılmaya devam ederken, uzmanlar kısa vadede yeni bir emeklilik düzenlemesinin gündeme gelmesinin zor olduğunu değerlendiriyor.