Toplumda uzun yıllardır kullanılan “erkekler geç olgunlaşır” söylemi, beyin gelişimine ilişkin araştırmalarla yeniden tartışılmaya başlandı.
Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, Nature Communications dergisinde yayımlandığını belirttiği araştırmanın, erkek beynindeki yapısal gelişim ve sinir ağlarının yeniden düzenlenme sürecinin ortalama 32 yaşına kadar devam edebildiğini gösterdiğini söyledi.
Fiziksel gelişimle beyin gelişimi aynı değil
İnsan gelişiminin yalnızca boy uzaması ve hormonal değişimlerle sınırlı olmadığını belirten Onultan, beynin erişkinlik döneminde de gelişmeye ve yeniden yapılanmaya devam ettiğini ifade etti.
Onultan, planlama, mantıklı karar verme, dürtü kontrolü ve sosyal davranışların yönetimiyle ilişkili beyin bölgelerinin fiziksel gelişimden daha uzun sürede olgunlaşabildiğini kaydetti.
“Erkeklerde boy uzaması ve cinsel gelişim çoğunlukla 18-20 yaşlarında tamamlanırken, beynin özellikle üst düzey bilişsel fonksiyonlardan sorumlu bölgeleri gelişimini sürdürmeye devam eder.”
Karar verme ve dürtü kontrolü zamanla güçleniyor
Beynin ön bölümünde bulunan prefrontal korteksin planlama, dikkat, risk analizi, karar verme, dürtü kontrolü ve duyguların yönetiminde önemli rol oynadığını anlatan Onultan, bu bölgenin gelişimi ilerledikçe karar alma mekanizmalarının da daha dengeli hale gelebildiğini söyledi.
Erkek ve kadın beyninin gelişim hızlarında farklılıklar görülebileceğini belirten Onultan, erkeklerde sinaptik yeniden yapılanma ve sinir ağlarının optimize edilmesi sürecinin daha uzun devam edebildiğini ifade etti.
“Bu nedenle bazı erkeklerde genç erişkinlik döneminde risk alma eğilimi, ani karar verme veya dürtüsel davranışlar daha belirgin olabilir. Ancak bu durum tüm bireyler için geçerli değildir.”
Genetik ve çevresel faktörler de etkili
Onultan, beyin gelişiminin yalnızca cinsiyet veya yaşla açıklanamayacağına dikkat çekti.
Genetik özellikler, eğitim düzeyi, çevresel koşullar, sosyal yaşam ve kişisel deneyimlerin de nörolojik gelişim üzerinde etkili olduğunu vurgulayan Onultan, bireyler arasında önemli farklılıklar görülebileceğini söyledi.
“32 yaş kesin bir sınır değil”
Araştırmada belirtilen 32 yaş ortalamasının herkesin aynı yaşta nörolojik olgunluğa ulaşacağı anlamına gelmediğini kaydeden Onultan, kronolojik yaş üzerinden kesin kişilik veya olgunluk değerlendirmesi yapılmasının doğru olmadığını belirtti.
“Bilimsel çalışmalarda belirtilen yaş ortalamaları toplum genelindeki eğilimleri gösterir. Bazı bireylerde bu süreç daha erken, bazılarında ise daha geç tamamlanabilir.”
Beyin yaşam boyunca değişmeye devam ediyor
Beyin gelişiminin 32 yaşında tamamen sona ermediğini belirten Onultan, nöroplastisite sayesinde beynin yaşam boyunca yeni bağlantılar kurabildiğini söyledi.
Düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku, dengeli beslenme, kitap okuma, yeni beceriler edinme ve aktif sosyal yaşamın beyin sağlığını desteklediğini ifade etti.
Onultan, bu tür araştırmaların insanları sınıflandırmak amacıyla değil, beynin gelişim süreçlerini ve davranışların biyolojik altyapısını daha iyi anlamak için değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.