Karadeniz’in kıyısında bir şehir… Ama sadece bir şehir değil. Türkiye Cumhuriyeti’nin doğuşuna tanıklık etmiş, ticaret yollarının kesişiminde büyümüş, kültürel katmanları yüzyıllara yayılan bir merkez.
Prof. Dr. Cevdet Yılmaz ve Ercan Yalçın’ın kaleme aldığı “Samsun” adlı kapsamlı eser, bu çok katmanlı geçmişi 476 sayfalık ciltli bir çalışma ile okura sunuyor. Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları (TKHV) etiketiyle 2026 yılında yayımlanan kitap, şehri “dünü, bugünü ve yarını” ekseninde ele alıyor.
Cumhuriyet’e Açılan Kapı
Kitabın en dikkat çeken bölümü hiç kuşkusuz 19 Mayıs 1919’a ayrılmış. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışı, yalnızca bir tarihsel olay değil; Cumhuriyet’in ilk adımı olarak anlatılıyor.
Havza Genelgesi süreci, Anadolu’daki direnişin örgütlenmesi ve Samsun’un Milli Mücadele’deki stratejik rolü detaylı belgeler ve arşiv görselleriyle desteklenmiş. Yazarlar, Samsun’u açık bir ifadeyle “Cumhuriyet’e açılan kapı” olarak tanımlıyor.
Coğrafya Şehrin Kaderi mi?
Eser, Samsun’un coğrafi konumunun tarih boyunca belirleyici olduğunu vurguluyor.
-
Karadeniz’in önemli liman kentlerinden biri olması
-
İç Anadolu’ya açılan ticaret kapısı niteliği
-
Tarım, ticaret ve ulaşım ağlarının kesişim noktasında bulunması
Bu özelliklerin, kentin ekonomik ve kültürel gelişimini doğrudan etkilediği belirtiliyor.
Antik Amisos’tan Osmanlı’ya
Kitap, Samsun’un tarihini yalnızca modern dönemle sınırlamıyor. Antik çağdaki Amisos yerleşiminden başlayarak Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine uzanan geniş bir tarihsel panorama sunuluyor.
Liman ticareti, çok kültürlü yapı ve medeniyetler arası geçiş noktası olma özelliği detaylı biçimde işlenmiş.
Cumhuriyet Döneminde Dönüşüm
Sanayi yatırımları, eğitim kurumlarının gelişimi, liman projeleri ve kentsel dönüşüm süreci… Cumhuriyet döneminde Samsun’un geçirdiği değişim de ayrı bir başlık altında inceleniyor.
Şehrin Karadeniz’in ekonomik merkezlerinden biri haline geliş süreci sayısal veriler ve görsellerle anlatılıyor.
Kültür, Kimlik ve Samsunspor
Eserde yalnızca tarih değil, sosyal hayat da mercek altına alınmış.
Halk oyunları, yerel gelenekler, Bafra ve Çarşamba ovalarının tarımsal önemi, göç hareketleri ve demografik yapı analiz ediliyor.
Samsunspor’un şehir kimliğindeki yeri de kültürel hafıza başlığı altında ele alınmış.
470+ Sayfa Görsel Arşiv
Kitapta eski Samsun fotoğrafları, liman planları, Milli Mücadele belgeleri ve tarihi yapı görselleri yer alıyor. Bu yönüyle eser, yalnızca bir araştırma kitabı değil; aynı zamanda görsel arşiv niteliği taşıyan bir referans çalışma olarak öne çıkıyor.